Doğru Sertifika, Doğru Ekipman, Doğru Güvenlik
Exproof ekipman alırken en kritik adım, ürünün hangi sertifikaya sahip olduğunu ve bu sertifikanın sahada geçerli olup olmadığını anlamaktır.
Patlayıcı Ortamlarda Exproof Ekipman Kullanımının Yasal Dayanağı
Rafineri, petrokimya, doğal gaz, kimya ve enerji tesislerinde patlayıcı ortam (Ex) sınıflandırılmış bölgelerde yalnızca uygun kategori ve koruma tipine sahip, sertifikalı exproof ekipman kullanılabilir. Bu zorunluluk bir tercih değil; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'na dayanan üç yönetmelikten doğan yasal bir yükümlülüktür.
1. Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik
RG 30.04.2013 / 28633 — AB 1999/92/EC (ATEX 153) direktifinin karşılığıİşverene, patlayıcı ortam oluşabilecek yerleri Bölge 0, 1, 2 (gaz/buhar) ve Bölge 20, 21, 22 (toz) olarak sınıflandırma ve Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlama yükümlülüğü getirir.
- Bölge 0 / 20 → Kategori 1 ekipman; Bölge 1 / 21 → Kategori 1 veya 2; Bölge 2 / 22 → Kategori 1, 2 veya 3 ekipman kullanımı zorunludur.
- Sınıflandırılmış bölgelerdeki tüm elektrikli ve mekanik ekipman, 2014/34/AB kapsamında uygunluğu belgelenmiş (Ex işaretli) olmak zorundadır.
2. Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik
RG 12.08.2013 / 28733; son değişiklik 20.10.2023 / 32345Tehlikeli kimyasalların bulunduğu, kullanıldığı veya depolandığı tüm işyerlerini kapsar.
- 2023 değişikliğiyle ekipman atfı doğrudan güncellendi: iş ekipmanları ve koruyucu sistemler, Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB) hükümlerine uygun olmalıdır (m.7).
- Tehlikeli kimyasal depolama tanklarında TS EN 14197 ve ilgili standartlara uyum; risk değerlendirmesinde KKDİK'e uygun Türkçe Güvenlik Bilgi Formları ve yetkilendirilmiş laboratuvar ölçümleri esastır.
3. Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik (SEVESO)
RG 02.03.2019 / 30702 — 6331 sayılı Kanun m.29 ve 2012/18/AB (SEVESO III) direktifine dayanırTehlikeli madde miktarına göre alt ve üst seviyeli kuruluşları kapsar.
- Üst seviyeli kuruluşlar Güvenlik Raporu, alt seviyeli kuruluşlar Büyük Kaza Önleme Politika Belgesi (BKÖP) hazırlamak zorundadır.
- Her ikisinde de tutuşturma kaynaklarının kontrolü ve Ex bölgelerdeki ekipman uygunluğu denetim konusudur.
Ürün Tarafı: 2014/34/AB (ATEX 114)
Ekipman Uygunluk GereksinimleriYukarıdaki üç yönetmelik işletmeciye yükümlülük getirirken, ekipmanın kendisi Muhtemel Patlayıcı Ortamda Kullanılan Teçhizat ve Koruyucu Sistemler ile İlgili Yönetmelik (2014/34/AB) kapsamındadır: AB Onaylanmış Kuruluş sertifikası (ATEX), CE + Ex işaretlemesi, uygunluk beyanı ve Türkçe kullanım talimatı zorunludur. IECEx sertifikasyonu uluslararası projelerde ek güvence sağlar.
Uymamanın Sonuçları
6331 sayılı Kanun m.25–26 uyarınca uygunsuz ekipman tespitinde işin durdurulması ve madde başına aylık idari para cezaları uygulanır; iş kazası hâlinde işveren ve işveren vekilleri için hukuki ve cezai sorumluluk doğar. Sertifikasız veya kategorisi uygun olmayan ekipman, sigorta ve SEVESO denetimlerinde de doğrudan bulgu konusudur.
ExNova, ATEX/IECEx sertifikalı exproof elektrik ekipmanlarının seçimi, bölge sınıflandırmasına uygun ürün mühendisliği ve tedariki konusunda çözüm ortağınızdır.
Bu doküman genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Güncel konsolide metinler için mevzuat.gov.tr esas alınmalıdır.
Patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanlar için iki temel uluslararası sertifikasyon sistemi.
ATEX
Avrupa Birliği'nin patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanlara yönelik direktifidir. Kanuni bir zorunluluktur, aksi durumlarda cezai müeyyideleri vardır. İki temel direktiften oluşur: ATEX 2014/34/EU ekipman direktifi; patlayıcı ortamlarda kullanılacak ekipmanların tasarım, üretim ve test koşullarını belirler. ATEX 1999/92/EC işyeri direktifi; patlayıcı ortamların sınıflandırılması ve çalışan güvenliğine ilişkin işveren yükümlülüklerini düzenler. Türkiye, ATEX direktifini büyük ölçüde benimsemiş ve yerel mevzuata aktarmıştır.
IECEx
Uluslararası Elektroteknik Komisyonu'nun (IEC) yönettiği global sertifikasyon sistemidir. ATEX'e kıyasla daha geniş bir coğrafyada geçerlidir: Orta Doğu, Asya, Avustralya ve daha fazlası. Türkiye'nin ticaret yaptığı Irak ve Azerbaycan gibi pazarlarda IECEx belgesi büyük önem taşır.
Tehlikeli alanlar risk düzeyine göre Zone'lara ayrılır. Her Zone farklı ekipman gerektirir.
Zone 0 / Zone 20
Patlayıcı gaz veya toz karışımı sürekli mevcut. Ex ia (doğal güvenli) koruma tipi zorunludur.
Zone 1 / Zone 21
Normal çalışma koşullarında patlayıcı atmosfer oluşabilir. Ex d, Ex e, Ex ia ve diğer onaylı tipler kullanılabilir.
Zone 2 / Zone 22
Anormal veya kaza durumunda patlayıcı atmosfer oluşabilir. Daha geniş ekipman seçeneği; Ex n, Ex ec de kullanılabilir.
Her koruma tipi farklı bir güvenlik prensibi üzerine inşa edilmiştir. Bazı koruma sınıfları aşağıdaki gibidir.
Alev Sızdırmaz Muhafaza
İç patlama dış atmosfere iletilmez. Panolar, motor bağlantı kutuları.
Artırılmış Güvenlik
Alev oluşturacak ark veya kıvılcım engellenmiştir. Klemens kutuları, aydınlatma.
Doğal Güvenli
Enerjisi güvenli sınırın altında. Sensörler, ölçüm cihazları.
Basınçlandırılmış
Muhafaza içi temiz hava ile basınçlandırılır. Büyük kontrol panelleri.
Non-sparking (Zone 2)
Normal çalışmada ark veya yüksek sıcaklık oluşturmaz.
Toz Ortamı
Toz girişini önleyen muhafaza. Zone 21/22 uygulamalar.
Ekipmanın maksimum yüzey sıcaklığını ifade eder. Patlayıcı maddenin tutuşma sıcaklığının altında kalması zorunludur.
| Yüzey Sıcaklığı (T Kodu) | Maks. Sıcaklık |
|---|---|
| T1 | ≤ 450°C |
| T2 | ≤ 300°C |
| T3 | ≤ 200°C |
| T4 | ≤ 135°C |
| T5 | ≤ 100°C |
| T6 | ≤ 85°C |
Doğru ürün seçiminden mevzuat uyumluluğuna kadar her adımda teknik destek.
Zone Sınıflandırması
Mevcut Patlamadan Korunma Dökümanınızda hangi Zone sınıflandırmasının geçerli olduğunu belirlemenize yardımcı oluruz.
Ürün Uyumluluk Doğrulama
Seçilen ekipmanın Zone, gaz grubu ve sıcaklık sınıfı uyumluluğunu doğrularız.
Orijinal Sertifikalar
Tedarik ettiğimiz tüm ürünler için orijinal ATEX ve/veya IECEx sertifikalarını sunarız.
Türk Mevzuatı Uyumu
Çalışma Bakanlığı yönetmeliğine uyumluluk kontrolü yapar, teknik dosya konusunda rehberlik ederiz.
Sahanızın ATEX/IECEx uyumluluğunu birlikte değerlendirelim
Saha koşullarınızı analiz ederek size en uygun sertifikalı ürünleri öneririz.
İletişime Geçin